पुराणको महत्व

पुराणको महत्व

 

पुराण हिन्दू धर्मका प्राचीन धार्मिक ग्रन्थहरू हुन्। यी ग्रन्थहरू संस्कृत भाषामा लेखिएका छन् र देवदेवी, सृष्टिको उत्पत्ति, राजाहरू, ऋषिमुनि, तथा धर्म–कर्मका कथाहरू समेटिएका छन्। पुराणहरू सरल कथाको माध्यमबाट धर्म, नैतिकता र जीवनका मूल्यहरू सिकाउनका लागि रचना गरिएका हुन्।

पुराणमा सृष्टिको उत्पत्ति, युगहरूको वर्णन, भगवान् विष्णु, शिव, देवी आदि देवताहरूका कथाहरू, साथै मानव जीवनमा पालन गर्नुपर्ने धर्म र कर्तव्यको व्याख्या पाइन्छ। साधारण मानिसहरूले पनि सजिलै बुझ्न सकून् भन्ने उद्देश्यले पुराणहरू कथा र उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरिएका छन्।

पुराण दुई प्रकारका हुन्छन्।

  1. महापुराण१८ वटा

  2. उपपुराण१८ वटा

१) १८ महापुराणका नाम:

ब्रह्म, पद्म, विष्णु, शिव (वायु), भागवत, नारद, मार्कण्डेय, अग्नि, भविष्य, ब्रह्मवैवर्त, लिङ्ग, वराह, स्कन्द, वामन, कूर्म, मत्स्य, गरुड, ब्रह्माण्ड

२) उपपुराण

उपपुराण पनि १८ वटा मानिन्छन्, तर तिनका नाम र सूची परम्पराअनुसार अलि फरक–फरक भेटिन्छन्।

चाहनु भयो भने म महापुराणको संक्षिप्त परिचय वा कुन पुराण के विषयमा हो भनेर पनि बताइदिन स


Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image
Gallery Image

 

टिप्पणी र छलफल

वैदिकसनातनधर्मका अनुयायी, वेदलाई प्रमुख धार्मिकग्रन्थ मान्ने, तेत्तीसकोटी देवीदेवता, चौधलोक, चारयुग, त्रिदेव, पुनर्जन्ममाथि विश्वास गर्ने आर्यहरूलाई हिन्दू भनिन्छ । हिन्दूहरू कति पुराना हुन् भन्ने सम्बन्धमा विद्वान्हरूबीचमा मतैक्य छैन । ब्रह्माको मानस सृष्टिदेखि नै मानवको अस्तित्व देखिन्छ । यसतर्फ ध्यानै नदिईकन कतिले सिन्धुघाँटीको सभ्यतदेखि हिन्दूको बीजारोपण भएको बताउँछन् । कतिपयले प्राचीनकालदेखि नेपालमा बस्दै आएका आचार, विचार र संस्कारमा पक्का, नैतिकवान, मन्त्रद्रष्टा ऋषिमुनिहरूका सन्ततिलाई हिन्दू भनेका छन् । पाणिनिको धातुपाठमा हिडि धातु छ, जसबाट हिन्दू शब्द बन्दछ । पाणिनि कहाँ र कुन शताब्दिका थिए, त्यो खोजको विषय छ । केही विद्वान्हरूले पाणिनिको जन्मभूमि अर्घाखाँची जिल्लाको पणेना गाउँ बताएका छन् । आधुनिक वैज्ञानिकहरूल हिन्दूहरूको बसोबास प्राचीनकालदेखि एसिया महादेशमा रहेको बताउँछन् । कालीकोटको मान्मा र मनाङ मनुको साधनास्थल थियो । सत्ययुगमा महादेवले यही भूमिमा किरातरूप धारण गरे । त्रेतायुगमा राजा जनकको ज्ञान प्रचार क्षेत्र, द्वापरयुगमा अर्जुनको साधनास्थल, कलियुगमा गौतम बुद्धको जन्म यही भूमिमा भयो । रावणदेखि वाल्मीकिसम्म, परशुरामदेखि मञ्जुश्री सम्मले यही भूमिलाई आश्रयस्थल बनाएका थिए । सीता, पार्वती यही भूमिका उपज हुन् । हजारौँ यस्ता देवीदेवता, ऋषिमुनि, महापुरुष आदिले यो भूमिलाई जन्म र कर्मस्थल बनाएका प्रमाण शास्त्रमा सर्वत्र पाइन्छन् । आदिमकालदेखि नेपालमा देवीदेवता, ऋषिमुनिका सन्ततिबाहेक अरु कुनै मानिसको बसोबासै थिएन । अहिले गुफा, नदी किनारा आदिमा फेला परेका मानव हड्डी रामापिथेकस, नियन्डरथल आदि मानवको होइन ऋषिमुनि र महापुरुषहरूका हुन् । सृष्टिको दोस्रो परार्धको कलियुगसम्म आइपुग्दा कैयौँ अरब वर्ष बितिसकेका छन् । थेप्चो र चुच्चो नाकलाई आधार बनाएर कसैले डलर कमाऊन् वा राजनीतिक स्वार्थ पुरा गरून् तर एउटै पुर्खाका सन्ततिलाई जाति र जनजातिमा विभाजन नगरून्, हिन्दूहरू शरणार्थी हुन् भनेर सत्यतथ्य इतिहास, गौरव र गरिमालाई नबेचून् । प्राचीनकालदेखि बस्दै आएका किरात परिवार हुन् वा ब्राह्मण परिवार सबै हिन्दू थिए । किरातहरूले पारुहाङ मान्नु र सनातनीहरूले महादेवलाई पूज्नु एउटै कुरा हो । किराँतहरूले पूज्ने सुम्निमा र हिन्दूहरूले पूज्ने जगन्माता पार्वतीमा के कहाँ अन्तर छ ? नेपालका प्रत्येक पत्थरहरू

हिन्दूहरू जाति जनजाति वा आदिबासी ?

हिन्दु जागरण नेपाललको  प्रकाशित पुस्तिकाहरू
05 Dec 2023
हिन्दु जागरण नेपाललको प्रकाशित पुस्तिकाहरू

अमूर्तलाई चिन्न, जान्न, बुझ्न र स्मरण गर्न सजिलो होस् भनी बनाएका आकार नै मूर्ति हुन् । मूर्तिले अदृश्यलाई देखाउँछ, अज्ञातलाई बुझाउँछ, अगम्यलाई बोध गराउँछ । याद गर्न सजिलो होस्…

  थप पढ्नुहोस्
हिन्दु जागरण नेपालको महत्त्व
05 Dec 2023
हिन्दु जागरण नेपालको महत्त्व

हिन्दु जागरण नेपाल नेपालमा हिन्दु धर्म, संस्कृति र पहिचानको संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले सक्रिय एक सामाजिक–धार्मिक संगठन हो। यसको महत्त्व निम्न बुँदामा बुझ्न सकिन्छ: १.

  थप पढ्नुहोस्
पुराणको महत्व
05 Dec 2023
पुराणको महत्व

पुराण हिन्दू धर्मका प्राचीन धार्मिक ग्रन्थहरू हुन्। यी ग्रन्थहरू संस्कृत भाषामा लेखिएका छन् र देवदेवी, सृष्टिको उत्पत्ति, राजाहरू, ऋषिमुनि, तथा धर्म–कर्मका कथाहरू समेटिएका छन्।…

  थप पढ्नुहोस्